Linie, trygramy i heksagramy

Yao – pojedyncza linia heksagramu

Poszczególne linie heksagramu zwane Yao, reprezentują kolejne etapy zmian przebiegające w ramach danej sytuacji. Według jednej z ludowych legend każdą linię tworzy… smok, plujący ogniem ciągłym lub przerywanym. Jest ich sześć, tych smoków, po jednym na każdą linię.

Smoki chińskie bywają przeważnie czerwono – niebieskie, chude, długie i falujące; przypominają wyglądem potwora z Loch Ness. Smoki zeuropeizowane będą raczej krótkie i pękate, jak smok wawelski. Wygłodzone czy pulchne, wszystkie zioną ogniem, a Szewczykiem Dratewką w obu odmianach może być tylko szkieletor z kosą, który załatwia nią smoka, a więc w efekcie ziemię, człowieka i niebo – wszystko. Lepiej niż europejska Śmierć, która kosi tylko ludzi, świat zostawiając nienaruszony.

I tak staje się Pustka, której nawet starożytni mistrzowie udawali, że nie widzą.

Pustka, o jakiej mówili,  to jedność człowieka z światem sześciu linii. Osiągana zresztą przez nas, ubogich w zmysły, z wielkim trudem.

Właśnie koncepcja zbioru sześciu linii przyjmuje, ze rozwój zjawiska postrzeganego naszymi zmysłami może składać się z nie więcej niż sześciu faz. Przy czym pierwsza wyłaniając się ze świata nadzmysłowego (inaczej świata myśli, energii, etc.) jest czasami jeszcze niezauważalna a ostatnia, szósta, już staje się nieuchwytną. Takie Koło Karmy, ma nawet szprychy, którego część zasłania błotnik naszego kosmicznego roweru.

Podobno my, ludzie, jesteśmy w stanie liczyć do trzech, niekiedy czterech. Dlatego rozważamy z szczególną uwagą cztery środkowe  linie heksagramu, zwąc je heksagramem wewnętrznym bądź nuklearnym (czteroelementowy heksagram sic!). Do pięciu usiłował policzyć Nietsche, ale od tego zwariował i siostra go uratowała od śmierci z głodu i wycieńczenia. Podobno niektórzy jednak potrafią policzyć do sześciu, a są i tacy, co twierdzą, że Budda potrafił bardziej.

Kolejny, hipotetyczny, siódmy etap stanowi moment dramatycznej przemiany, gdzie zmiana ilościowa przechodzi w zmianę jakościową. Jest to chwila, kiedy siła yang jest tak ekstremalna, iż przeistacza się w swoje przeciwieństwo czyli yin lub też odwrotnie, siła yin osiągnąwszy swoje apogeum zmuszona jest do przeobrażenia się w młode yang. Linia przerywana, symbolizująca yin zostaje zastąpiona linią ciągłą yang lub odwrotnie. Stary heksagram znika i pojawia się nowy, co praktycznie oznacza zamanifestowanie się nowego wydarzenia, innej relacji, odmiennej sytuacji życiowej.

Trygramy (Gua)

Gua zbudowane są z linii (yao). Jeżeli którakolwiek z linii się zmienia, zmienia się całe Gua i jego atrybuty. W Gua składających się z trzech linii (yao) [trygram], dolna linia symbolizuje Ziemię, środkowa Człowieka a górna Niebo. W hexagramie : dwie dolne to Ziemia, dwie środkowe Człowiek, a dwie górne Niebo.

Hexagram składa się z dwóch trzy-liniowych trygramów: z Niższego Gua zwanego również wewnętrznym i Wyższego Gua, zwanego również zewnętrznym. Każde Gua ma swoja esencję i formę, czyli swojego ducha i zewnętrzną formę. Dlatego niższe Gua reprezentuje stan wewnętrzny (subiektywny) stosunek do wyłaniającego się zjawiska i jego wzrostu, natomiast wyższe -obiektywną sytuację, w której ten rozwój się dokonuje.

Dwie środkowe linie, które należą do Człowieka, są na styku dwóch trygramów : górna linia niższego gua i dolna linia wyższego Gua. To one stanowią jądro sytuacji. Poprzez człowieka Niebo łączy się z Ziemią, a człowiek ma wpływ i na Niebo i na Ziemię. Te linie mogą wznosić się i opadać. Natura ludzka jest niezwykle pojemna, można w niej znaleźć i człowieka szlachetnego i człowieka pospolitego. Wznosząc się osiąga cnotę, zdrowie, bogactwo i mądrość, opadając może utracić i zdrowie, ujawnić głupotę i uczynić siebie biednym.

Hexagram budujemy przy pomocy linii, od linii najniższej, dolnej. Tę linię nazywamy początkową. Nie jest ona jeszcze widoczna, tak jak nie od razu widzimy przybywania światła po najdłuższej nocy grudniowej. Dopiero na poziomie drugiej linii (yao) zaczynamy postrzegać jego przybywanie (nowy rok).

Na kolejnych liniach pojawiają się kolejne aspekty rozwijającej się sytuacji. Dla naszego postrzegania linia piąta jest ostatnia. Szósta linia jest już niewidoczna. Dlatego hexagramy wewnętrzne i nuklearne budujemy z czterech środkowych linii.

Linie dzielą się na yin i yang.

We wzorcowym hexagranie 63 linie ułożone są naprzemiennie z dolną linią Yang, druga yin, trzecia yang etc… W tym hexagramie wszystkie linie są ułożone w swojej godności i na swoim miejscu. Linia yang, która się znajduje na pozycji yang oraz linia yin na pozycji yin uważane są za prawidłowe. Linia yin na pozycji yang i yang na pozycji yin są nieprawidłowe. Jednocześnie linie yang i yin łączy naturalna relacja zgodności i linie te ze sobą korelują.

Tak więc pierwsza linia dolnego trygramu jest w korelacji z pierwszą górnego (czyli jest zgodna z czwartą linią hexagramu), druga linia z piątą, a trzecia z szóstą. Tworzą one pary jedności yin/yang.

Są takie hexagramy jak np. hex.11, w którym wszystkie linie są w relacji odpowiedniości choć nie wszystkie są na swoim miejscu.

Jeżeli pierwsza i czwarta linia są yang to następuje starcie, walka, natomiast jeśli druga i piąta są yin pojawia się hamowanie, niemoc. Linia piąta (władcy), jeśli jest yin a druga jest yang to -choć linie nie są na swoim miejscu – tworzą relacje odpowiedniości. To sytuacja w której władca dolnego trygramu (wewnątrz lub na prowincji) dawał wsparcie królowi, który chwilowo jest słaby; np. chory.

Tak też czasem zachowują się rodzice wobec dziecka mimo przypisanych im ról. Jeśli zwykle łagodna matka zaczyna krzyczeć na dziecko (staje się yang), to częstokroć ojciec nagle łagodnieje i uspokaja matkę broniąc dziecko.

Linie zmienne

Gua zbudowane są z yao – linii. Gdy zmienia się któraś z linii, zmienia się również hexagram i jego atrybuty. Gua reprezentują zjawiska a yao – etapy zmiany tych zjawisk.

Jeżeli są dwie linie zmienne i jedna z nich to 9 a druga to 6, ważniejsza jest 6; jeżeli obydwie to 9 lub 6 to ważniejsza jest górna linia.

Linia 6. Prawidłowo Yin.

Mędrzec, który pozostawił świat i wycofał się z życia społecznego. Żyje w harmonii z naturą rzeczy i cieszy się wolnością. Poza sytuacją. Skutek (w przeciwieństwie do przyczyny). Zapis Akashi, karma, wschodzenie Kundalini. Wpływ zanika i nawet jeśli sytuacja korzystna może się skończyć.

Linia 3. Prawidłowo Yang.

Pozycja niebezpieczna, pomiędzy dwoma trygramami prymarnymi. Osoba podporządkowana. Pozycja niekorzystna. Ukazuje słabość i niebezpieczną stronę sytuacji. Miejsce feudalnego pana, pomiędzy niższą a wyższa warstwą społeczną. Linia silna o niższej randze, a więc ograniczona.